Open de Koepel

Project: Herontwikkeling Koepelgevangenis Haarlem
Opdrachtgever: Stichting Panopticon
Architect renovatie:ReA Architectuur i.s.m. Architectenbureau J. van Stigt
Architect stedenbouwkundig plan: Atelier Oostwaarts.

Het ontwerptraject is gestart en in opdracht van ReA Architectuur zal Deap bouwvisie ondersteunen bij de uitwerking hiervan. 

De koepelgevangenis in Haarlem is door de staat in de verkoop gezet. Wat te doen met de iconische koepel en het eveneens monumentale Vestgebouw en de muren? De Stichting Panopticon heeft zichzelf in het leven geroepen met de ambitie om in de koepel een University College te vestigen. Het betreft een Liberal Arts and Science College voor maximaal 600 studenten, zoals medebestuurslid Hans Adriaansens ook reeds in Utrecht en Middelburg heeft opgezet. Het koepelterrein ontwikkelt zich daarmee tot een campus, met ongeveer 300 woonheden voor de studenten. Daarnaast is er ruimte voor horeca, start-ups en ander gerelateerd programma hetgeen het gebied ook aantrekkelijk maakt voor het algemene publiek en de buurt.

Het ontwerp betreft de herontwikkeling van de koepel, het vestgebouw en de andere monumentale gebouwen op het terrein. Daarnaast is er een schetsplan ontwikkeld voor het gehele gebied, inclusief hergebruik van de bestaande nieuwbouw uit de jaren tachtig en nieuwe bouwvolumes. Dit deel van de planvorming ligt nu in de handen van Atelier Oostwaarts.

De University College zelf is gepland in de koepel. De bestaande ring van cellen wordt versterkt met een extra binnenring, die los blijft van het monument. De immense schaal van de koepel wordt hiermee teruggebracht tot de menselijke maat van het nieuwe centrale plein in de vorm van een amfitheater. Boven de nieuwe ring en via grote ‘happen’ in de ring blijft de koepel wel te zien en te ervaren. De koepel wordt publiek toegankelijk. Naast het College komen er ook andere gebruikers die hun voordeur aan het theater zullen krijgen.

Met het University College wordt een langdurige wens van Haarlem werkelijkheid, namelijk een universiteit binnen de gemeentegrens, maar krijgen de stad en haar bewoners er tevens een fantastische openbare plek bij.

Stichting Panopticon: Jacqueline van der Sande, Hans Adriaansens, André van Stigt, Martijn van der Poll.
Atelier Oostwaarts: Thijs Asselbergs, Arjan Karssen, Annebregje Snijders.

Zie ook: www.opendekoepel.nl 

Archieffoto Koepel

Archieffoto Koepelcomplex

Het nieuwe theater aan studie- en werkruimten (Visualisatie door CIIID)

Zicht op de koepel vanuit de foyer in de kelder (Visualisatie door CIIID)

Zicht op het nieuwe interieur van de koepel, vanaf de hoofdentree (Visualisatie door CIIID)

Bij de herontwikkeling van de voormalige Koepelgevangenis Haarlem heeft Deap Bouwvisie de volledige bouwkundige uitwerking en begeleiding verzorgd. Het architectonisch ontwerp is gemaakt door reA architectuur, in opdracht van Stichting Panopticon. De transformatie liep over meerdere jaren, maar 2021 geldt als het opleverjaar van het project zoals ontworpen door reA architectuur.

De opgave betrof de transformatie van een rijksmonumentaal gevangeniscomplex naar een multifunctioneel, publiek toegankelijk gebouw met onderwijs-, werk- en verblijfsfuncties. Binnen deze complexe context was Deap Bouwvisie verantwoordelijk voor het vertalen van het ontwerp naar een technisch realiseerbaar plan én voor de integrale bouwkundige coördinatie richting uitvoering.

De werkzaamheden bestonden onder andere uit:

• volledige bouwkundige uitwerking van de nieuwe inbouw onder de koepel, inclusief vloeren, wanden en aansluitingen op het bestaande casco;

• begeleiding van de transformatie van de oorspronkelijke cellenstructuur naar hedendaagse gebruiksruimten;

• uitwerking van brandveiligheid en compartimentering binnen het ronde monumentale gebouw;

• ontwerp en coördinatie van nieuwe ontsluitingen, zoals trappen, liften en looproutes;

• detaillering van alle oud–nieuw aansluitingen, met respect voor monumentale waarden;

• afstemming met constructie en installaties (sparingen, schachten, plafonds en vloeropbouwen);

• brandveiligheid en compartimentering;

• technische begeleiding richting uitvoering, met focus op kwaliteit, maakbaarheid en consistentie van het ontwerp.

Een belangrijk uitgangspunt was het zorgvuldig integreren van nieuwe bouwdelen in het historische casco, waarbij oud en nieuw duidelijk leesbaar blijven. Door intensieve afstemming tussen architectuur, techniek en uitvoering is een complex rijksmonument getransformeerd tot een toekomstbestendige leer- en ontmoetingsomgeving.

Dit project laat zien waar Deap Bouwvisie voor staat: het volledig begeleiden van uitdagende transformaties, waarbij ontwerpambitie en bouwkundige realiteit samenkomen in een hoogwaardig eindresultaat.

 

Oplevering De Koepel